Yazılış Amacı Açısından Türk Dilli Makteller (XIV-XIX Yüzyıllar) (“İslam Sivilizasiyası Qafqazda” II Beynəlxalq Simpoziumu, 2019)
İslam tarihinin ilk dönemlerinde meşhur şahıslarının siyasî amaçlarla katledilmesi, VIII. yüzyılda ilk örnekleri görülen Arapça bağımsız “maktel” türünü ortaya çıkarmıştır. Maktel türü içerisinde en geniş yayılmış olanlar ise, Hz. Peygamber’in torunu Hz. Hüseyin’in 680 yılında Kerbelâ’da amansızca katledilmesi üzerine yazılmış “Maktel-i Hüseyin”lerdir. Dini, sosyal ve politik nedenlerle sayıları giderek artan “Maktel-i Hüseyin”ler, zamanla “maktel” türü ile aynı anlama gelmiştir. VIII.-X. yüzyıllara ait Arapça “Maktel-i Hüseyin”ler, rivayet zinciri ve kaynakların zikrolunması açısından tarihî kaynak değeri taşısalar da, zamanla bu özelliklerini kaybederek tarihî-edebî türe çevrilmişlerdir. İlk örnekleri Arapça yazılmakla birlikte, Farsça ve Türkçe başta olmak üzere, diğer müslüman toplumların edebiyatında gelişmiş “Maktel-i Hüseyin”ler de genellikle tarihî-edebî eser özelliğini taşımışlardır.Bu araştırmada XIV.-XIX. yüzyıllarda farklı siyasî yönetimler altında, fakat Azerbaycan ve Anadolu sahası gibi ortak Türk kültür çevrelerinde kaleme alınmış Türkdilli maktellerin yazılış amacıyla ilgili veriler, içerik analizi metodu uygulanarak niteliksel yöntemle değerlendirilecektir. Türkçe kendi türünün en meşhuru olan Füzûlî’nin makteli başta olmak üzere, Kastamonulu Şazi’nin, Yahya b. Bahşi’nin, Nureddîn Efendi’nin, Lâmiî Çelebi’nin, Câmî-i Rûmî’nin, Âşık b. Ali Nattaî’nin, Neşâtî’nin ve Abbaskulu Ağa Bakühanlı’nın maktelleri araştırmanın başlıca kaynaklarını oluşturacaktır.