Cessas ve Erdebili’nin Tefsirleri Işığında Ahkam Ayetlerine Bakışta Şii ve Sünni Yaklaşımlar Üzerine (“İslam Sivilizasiyası Qafqazda” II Beynəlxalq Simpoziumu, 2019)
Kur’an-ı Kerim’deki ahkam ayetlerinin sayısı ve yorumlanması konusunda İslam tarihinde farklı bakış açıları ortaya çıkmıştır. Fıkhi yaklaşım ve kabullerin farklılaşmasından kaynaklanan bu yorumların Şii ve Sünni tefsirlerde yoğun tartışmalara yol açtığı bilinen bir gerçektir. 4./10 yüzyılın melhur Hanefi fakih ve usulcüsü Ebu Bekr Ahmed b. Ali er-Razi el-Cessas’ın Ahkamü’l-Kur’an’ı hem bu alanda yazılan erken dönem eserleri içinde yer alması hem de çok geniş bir etki alanına sahip olması bakımından Sünni bakış açısını önemli ölçüde yansıtan bir çalışmadır. Cessas’tan 6 asır sonra yaşayan meşhur Şii alim Ahmed b. Muhammed Muhakkik el-Erdebili’nin Zübdetü’l-beyan fi berahini ahkami’l-Kur’an adlı çalışması da Şii ahkam tefsiri alanında temsil gücü yüksek bir çalışmadır. Bu çalışmada belirli örnekler çerçevesinde Kur’an’ın ahkam ayetlerine Şii ve Sünni yaklaşımları ele alınacaktır. Çalışma bir taraftan bu iki tefsirin yaklaşımlarını özel olarak ele alırken, genel olarak da Kur’an’a mezhebi yaklaşımdan örnekler sunacağız. Mezhebi yaklaşımı negatif manada alınmamaktadır; zira yorumun olduğu yerde yöntemsel ve kuramsal anlamda okullaşmanın/mezhepleşmenin kaçınılmaz olduğu bir gerçektir.